O₂N₂ArCO₂C₂H₂

مقالات آموزشی تهران گاز

کپسول ۵۰ لیتری ازت چند متر مکعب است؟ فرمول، جدول و کاربردها

نویسنده: تیم فنی تهران گاز — ۲۷ مهر ۱۴۰۵ — زمان مطالعه: ۴ دقیقه

یکی از پرسش‌های رایج خریداران گاز ازت این است که کپسول ۵۰ لیتری ازت چند متر مکعب است. پاسخ کوتاه: حدود ۷٫۵ مترمکعب در فشار ۱۵۰ بار و حدود ۱۰ مترمکعب در فشار ۲۰۰ بار. در ادامه توضیح می‌دهیم این اعداد از کجا می‌آیند و چطور برای هر کپسول دیگری هم محاسبه کنید.

مشخصات، گریدهای خلوص و قیمت روز در صفحه کپسول ۵۰ لیتری ازت درج شده است.

«۵۰ لیتر» یعنی حجم آبی، نه حجم گاز

عدد روی کپسول، حجم داخلی مخزن است؛ یعنی اگر کپسول را با آب پر کنید، ۵۰ لیتر آب می‌گیرد. گاز در این مخزن فشرده می‌شود، پس مقدار گاز به فشار شارژ بستگی دارد. هرچه فشار بیشتر باشد، گاز بیشتری در همان حجم جا می‌گیرد.

فرمول ساده محاسبه حجم گاز

برای محاسبه تقریبی حجم گاز در فشار اتمسفر:

حجم گاز (لیتر) ≈ حجم آبی کپسول (لیتر) × فشار شارژ (بار)

• در ۱۵۰ بار: ۵۰ × ۱۵۰ = ۷۵۰۰ لیتر ≈ ۷٫۵ مترمکعب
• در ۲۰۰ بار: ۵۰ × ۲۰۰ = ۱۰۰۰۰ لیتر ≈ ۱۰ مترمکعب

این فرمول بر پایه رفتار گاز ایده‌آل است. در فشارهای بالا گاز واقعی کمی کمتر از عدد محاسبه‌شده فشرده می‌شود و دما هم روی فشار اثر دارد؛ بنابراین عدد واقعی ممکن است چند درصد کمتر باشد.

جدول حجم گاز ازت در سایزهای مختلف

وزن هر مترمکعب ازت در شرایط عادی حدود ۱٫۲۵ کیلوگرم است. کپسول ۵۰ لیتری خالی خودش حدود ۵۵ تا ۶۵ کیلوگرم وزن دارد. مشخصات بدنه را در صفحه کپسول ۵۰ لیتری ببینید.

کاربردهای رایج کپسول ۵۰ لیتری ازت

تست نشتی و شست‌وشوی مدار کولر گازی

تعمیرکاران تهویه مطبوع پیش از شارژ مبرد، مدار را با ازت تحت فشار می‌گذارند تا نشتی را پیدا کنند و هنگام جوشکاری لوله مسی، ازت کم‌فشار را داخل لوله جریان می‌دهند تا داخل لوله اکسید نشود. ست مورد نیاز این کار در صفحه ست جوشکاری کولر گازی معرفی شده است.

صنایع غذایی و بسته‌بندی

ازت با جایگزین کردن اکسیژن داخل بسته، ماندگاری مواد غذایی را بالا می‌برد.

برش لیزر و صنایع فلزی

در برش لیزر استیل و آلومینیوم، ازت پرخلوص لبه برش را تمیز و بدون اکسید نگه می‌دارد. این کاربرد معمولاً به حجم بالا و فشار ۲۰۰ بار نیاز دارد، به همین دلیل کپسول ۵۰ لیتری پرطرفدار است.

آزمایشگاه و صنایع الکترونیک

گرید ۵ (خلوص ۹۹٫۹۹۹ درصد) برای دستگاه‌های آنالیز و محیط‌های حساس استفاده می‌شود.

کاربردهای بیشتر را در مقاله کاربردهای گاز ازت خوانده‌اید؟ آنجا هر حوزه را مفصل توضیح داده‌ایم.

۵۰ لیتری یا ۴۰ لیتری؟

اگر مصرف ازت شما بالا و منظم است، کپسول ۵۰ لیتری با شارژ ۲۰۰ بار تقریباً ۶۰ درصد گاز بیشتر از ۴۰ لیتری در ۱۵۰ بار می‌دهد و دفعات تعویض را کم می‌کند. اگر جابه‌جایی زیاد دارید، ۴۰ لیتری یا حتی کپسول ۱۰ لیتری چینی پر ازت سبک‌تر و عملی‌تر است.

یک کپسول ۵۰ لیتری ازت برای چند کار کافی است؟

پاسخ دقیق به روش کار بستگی دارد، ولی چند نمونه تقریبی کمک می‌کند برنامه‌ریزی کنید:

تعمیرکار کولر گازی

برای تست نشتی یک کولر اسپلیت خانگی، مدار تا فشار تست تعیین‌شده توسط سازنده با ازت پر و چند دقیقه تا چند ساعت نگه داشته می‌شود. حجم مدار کوچک است و هر تست فقط بخش کوچکی از گاز کپسول را مصرف می‌کند. جریان ازت هنگام جوشکاری لوله مسی هم کم (در حد چند لیتر در دقیقه) است. به همین دلیل یک کپسول ۵۰ لیتری برای تعداد زیادی سرویس کافی است و بسیاری از تعمیرکاران سیار ترجیح می‌دهند به جای آن یک کپسول ۱۰ لیتری سبک همراه داشته باشند.

برش لیزر

در برش لیزر استیل با ازت، مصرف بسیار بالاست و فشار کاری زیاد است؛ یک کپسول ممکن است در مدت کوتاهی تمام شود. کارگاه‌های لیزر با مصرف بالا معمولاً از پالت چند کپسولی با منیفولد یا مخزن مایع استفاده می‌کنند.

باد تایر و صنایع غذایی

در این کاربردها مصرف متوسط است و کپسول ۵۰ لیتری با شارژ ۲۰۰ بار تعادل خوبی بین حجم و دفعات تعویض ایجاد می‌کند.

چطور گاز باقی‌مانده کپسول را محاسبه کنیم؟

همان فرمول اصلی اینجا هم کار می‌کند: فشار فعلی گیج (بار) × حجم آبی (لیتر) = گاز باقی‌مانده (لیتر). اگر گیج کپسول ۵۰ لیتری ۸۰ بار را نشان می‌دهد، تقریباً ۴۰۰۰ لیتر یا ۴ مترمکعب ازت باقی مانده است. توجه کنید که دما روی فشار اثر دارد؛ کپسولی که زیر آفتاب داغ شده فشار بیشتری نشان می‌دهد و در هوای سرد کمتر. برای اندازه‌گیری دقیق، فشار را وقتی بخوانید که کپسول به دمای محیط رسیده است.

گرید خلوص را درست انتخاب کنید

برای تست نشتی و شست‌وشوی مدار، ازت صنعتی کافی است. برای برش لیزر و صنایع الکترونیک خلوص بالاتر و برای دستگاه‌های آزمایشگاهی گرید ۵ لازم است. خرید گرید بالاتر از نیاز فقط هزینه را بالا می‌برد.

جمع‌بندی

کپسول ۵۰ لیتری ازت در ۱۵۰ بار حدود ۷٫۵ و در ۲۰۰ بار حدود ۱۰ مترمکعب گاز دارد؛ با فرمول «حجم آبی × فشار» می‌توانید هر کپسولی را محاسبه کنید. برای انتخاب گرید خلوص و فشار شارژ مناسب کار خود، صفحه کپسول ۵۰ لیتری ازت را ببینید یا با ما تماس بگیرید.